Ngày 16/9/2026 đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý của viễn thông Việt Nam khi hệ thống mạng di động 2G được dừng trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình đã được công bố. Tài nguyên tần số trước đây dành cho 2G sẽ có thêm dư địa để phục vụ các công nghệ băng rộng như 4G và 5G. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, vùng phủ 4G đã đạt trên 99% dân số, trong khi 5G đạt 91,9% và được đặt mục tiêu nâng lên 97% vào cuối năm 2026.
Với người dùng, sự thay đổi này có thể chỉ được cảm nhận qua một chiếc điện thoại kết nối nhanh hơn. Nhưng phía sau mỗi cuộc gọi, video, tin nhắn hay phiên kết nối 5G là cả một hệ thống thiết bị, trạm phát, mạng lõi và phần mềm được thiết kế, vận hành và tối ưu liên tục. Đó cũng là lý do Điện tử viễn thông vẫn là lĩnh vực gắn trực tiếp với quá trình phát triển hạ tầng số tại Việt Nam.
1. Từ 2G đến 5G, mạng di động Việt Nam đang thay đổi ra sao?
2G đã đồng hành với người dùng Việt Nam trong hơn 30 năm. Việc dừng công nghệ này không diễn ra đột ngột mà nằm trong lộ trình được chuẩn bị từ năm 2024. Từ ngày 16/9/2024, các thiết bị chỉ hỗ trợ 2G đã không còn được cung cấp dịch vụ thông thường; đến tháng 9/2026, giai đoạn cuối của quá trình chuyển đổi được hoàn tất.
Điểm đáng chú ý nằm ở việc tài nguyên tần số được giải phóng để phục vụ những công nghệ mới hơn. Khi người dùng chuyển dần sang 4G và 5G, yêu cầu đối với hạ tầng mạng cũng thay đổi.
Một mạng di động hiện đại không đơn giản là lắp thêm nhiều trạm phát sóng. Các nhà mạng phải tính toán vùng phủ, dung lượng, chất lượng tín hiệu, khả năng đáp ứng lưu lượng và sự ổn định của mạng trong từng khu vực.
Với 5G, bài toán còn phức tạp hơn khi công nghệ hướng tới tốc độ cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối số lượng lớn thiết bị. Vì thế, phía sau quá trình chuyển từ 2G sang 4G, 5G là nhu cầu về đội ngũ kỹ sư có kiến thức về điện tử, thông tin vô tuyến, mạng viễn thông, xử lý tín hiệu và công nghệ truyền thông.
2. Viettel, VinaPhone, MobiFone đang cho thấy công việc của kỹ sư viễn thông thay đổi thế nào?
Nhìn vào hoạt động của các nhà mạng lớn, có thể thấy công việc của kỹ sư Điện tử viễn thông không chỉ dừng ở việc quản lý trạm phát sóng.
2.1. Viettel và bài toán mở rộng, tối ưu mạng
Với mạng di động có quy mô lớn, việc đảm bảo người dùng có thể kết nối ổn định ở nhiều khu vực đòi hỏi quá trình quy hoạch và tối ưu liên tục.
Kỹ sư viễn thông có thể tham gia vào những công việc như phân tích chất lượng mạng, kiểm tra vùng phủ, xử lý vấn đề về tín hiệu, tối ưu tài nguyên vô tuyến hoặc theo dõi hiệu suất của hệ thống.
Đây là phần công việc mà người dùng gần như không nhìn thấy. Một cuộc gọi diễn ra bình thường không có nghĩa hệ thống phía sau không cần được giám sát. Ngược lại, mạng càng lớn thì yêu cầu theo dõi và tối ưu càng thường xuyên.
2.2. VinaPhone và bài toán chất lượng 5G
Năm 2026, VinaPhone được Ookla trao chứng nhận “Best 5G Network Award in Vietnam and Southeast Asia” tại MWC 2026. Đánh giá của Ookla dựa trên Speedtest Connectivity Score, kết hợp các yếu tố về tốc độ, khả năng duyệt web và chất lượng streaming từ dữ liệu đo kiểm thực tế.
Điều này cho thấy chất lượng 5G không chỉ được quyết định bởi tốc độ lý thuyết. Phía sau trải nghiệm của người dùng còn có những bài toán như tối ưu công suất phát, cấu hình MIMO, beamforming, phân bổ tài nguyên vô tuyến và giám sát các chỉ số của mạng. Đó đều là những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến kiến thức của ngành Điện tử viễn thông.
2.3. MobiFone và bài toán làm chủ thiết bị 5G
Một hướng phát triển khác cũng đáng chú ý là nghiên cứu và sản xuất thiết bị viễn thông. MobiFone Công nghệ cao công bố việc nghiên cứu, sản xuất thiết bị trạm thu phát sóng 5G gNodeB dựa trên kiến trúc Open RAN và công nghệ Massive MIMO. Đây là những công nghệ liên quan trực tiếp đến hệ thống mạng vô tuyến thế hệ mới.
Từ đây có thể thấy phạm vi công việc của kỹ sư Điện tử viễn thông khá rộng: từ vận hành mạng, tối ưu tín hiệu cho đến nghiên cứu thiết bị và phát triển công nghệ mới.
3. Kỹ sư Điện tử viễn thông thực sự làm những công việc gì?
Không phải sinh viên Điện tử viễn thông nào sau khi tốt nghiệp cũng làm cùng một vị trí. Tùy định hướng, công việc có thể trải rộng từ mạng di động đến thiết bị, hệ thống truyền dẫn và nghiên cứu công nghệ.
Một số hướng phổ biến gồm:
Kỹ sư mạng vô tuyến: tham gia quy hoạch vùng phủ, đo kiểm, phân tích chất lượng tín hiệu và tối ưu mạng 4G/5G.
Kỹ sư mạng lõi: làm việc với hệ thống phía sau mạng di động, đảm bảo các dịch vụ thoại, dữ liệu và kết nối được vận hành ổn định.
Kỹ sư thiết bị viễn thông: nghiên cứu, triển khai, tích hợp và kiểm tra các thiết bị phục vụ hệ thống thông tin.
Kỹ sư đo kiểm và tối ưu mạng: sử dụng dữ liệu đo kiểm để tìm ra những khu vực có vấn đề về chất lượng kết nối và đưa ra phương án cải thiện.
Kỹ sư nghiên cứu và phát triển: tìm hiểu những công nghệ mới như 5G, Open RAN, IoT, hệ thống vô tuyến thế hệ tiếp theo hoặc các giải pháp kết hợp AI với mạng viễn thông.
Điểm chung là những công việc này đều cần nền tảng kỹ thuật khá chắc. Người học không chỉ cần biết cách sử dụng thiết bị mà còn phải hiểu tín hiệu được truyền như thế nào, mạng hoạt động ra sao và các thành phần trong hệ thống liên kết với nhau thế nào.
4. Học Điện tử viễn thông cần chuẩn bị gì trước sự phát triển của 5G?
Sự xuất hiện của 5G không có nghĩa kiến thức về những thế hệ mạng trước đó trở nên không cần thiết. Ngược lại, nền tảng vẫn là phần quan trọng để người học có thể tiếp cận công nghệ mới.
Trước hết, sinh viên cần nắm chắc kiến thức về điện tử, thông tin và truyền thông, tín hiệu, hệ thống viễn thông và mạng. Đây là cơ sở để hiểu sâu hơn về cách các thiết bị và hệ thống truyền dữ liệu.
Bên cạnh đó, việc làm quen với các công nghệ đang được sử dụng trong hạ tầng viễn thông cũng ngày càng quan trọng. 5G, IoT, Open RAN, điện toán đám mây hay việc ứng dụng AI vào phân tích và tối ưu mạng đều có thể trở thành những hướng phát triển mới.
Một yếu tố khác là khả năng đọc hiểu tài liệu kỹ thuật và làm việc với dữ liệu. Hệ thống mạng hiện đại tạo ra lượng lớn thông số về hiệu suất, vùng phủ, lưu lượng và chất lượng kết nối. Vì vậy, kỹ sư không chỉ cần kiến thức chuyên ngành mà còn phải biết phân tích vấn đề dựa trên dữ liệu thực tế.
Nói cách khác, học Điện tử viễn thông hiện nay không nên chỉ dừng ở câu chuyện “làm việc với trạm BTS”. Công việc phía sau mạng 4G, 5G đang ngày càng liên quan nhiều hơn đến thiết bị, phần mềm, dữ liệu và các hệ thống công nghệ tích hợp.
5. Học Điện tử viễn thông từ xa tại PTIT có phù hợp với người muốn theo ngành viễn thông?
Sự phát triển của 4G, 5G và hạ tầng số đang khiến Điện tử viễn thông tiếp tục gắn với nhiều bài toán công nghệ thực tế. Với những người muốn bổ sung bằng cấp hoặc xây dựng nền tảng chuyên môn theo hình thức linh hoạt, chương trình đại học từ xa là một hướng học có thể cân nhắc.
Tại PTIT, chương trình đào tạo từ xa ngành Điện tử viễn thông hướng đến kiến thức chuyên môn của lĩnh vực điện tử và viễn thông, đồng thời phù hợp với hình thức học trực tuyến qua hệ thống LMS và các nền tảng hỗ trợ học tập. Sau khi hoàn thành chương trình, người học được cấp bằng kỹ sư, phù hợp với đặc thù đào tạo của ngành kỹ thuật này.
Điểm đáng chú ý là người học có thể tiếp cận kiến thức ngành mà không nhất thiết phải theo một lịch học tập trung cố định như hình thức truyền thống. Với người đang đi làm hoặc cần chủ động sắp xếp thời gian, đây có thể là lựa chọn phù hợp để vừa duy trì công việc hiện tại vừa bổ sung trình độ chuyên môn và hướng tới bằng kỹ sư Điện tử viễn thông.
Trong bối cảnh mạng 5G tiếp tục được mở rộng và các công nghệ viễn thông mới đang phát triển, việc sở hữu nền tảng chuyên môn cùng bằng kỹ sư sẽ là bước chuẩn bị cần thiết cho những người muốn theo đuổi lâu dài lĩnh vực này.
Từ câu chuyện 2G được dừng trên toàn quốc đến quá trình mở rộng 5G của Viettel, VinaPhone và MobiFone, có thể thấy hạ tầng viễn thông đang bước vào một giai đoạn công nghệ mới. Phía sau sự thay đổi đó vẫn cần những kỹ sư hiểu về tín hiệu, thiết bị, mạng và hệ thống kết nối. Vì vậy, với người quan tâm đến công nghệ mạng và muốn theo đuổi lĩnh vực viễn thông, Điện tử viễn thông vẫn là một ngành học có mối liên hệ trực tiếp với những thay đổi đang diễn ra trong hạ tầng số Việt Nam.
Thông tin liên hệ
Hotline/Zalo: 0846 77 00 22
Fanpage: Chương trình đào tạo từ xa trình độ đại học – PTIT
Group facebook: Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông – Hệ Đào Tạo Trực Tuyến
